Hoe declareer je zorg aan een onverzekerde patiënt, en wanneer bij het CAK?
Een patiënt zonder zorgverzekering betaalt de huisartsenzorg zelf. Je declareert het NZa-tarief voor onverzekerden rechtstreeks bij de patiënt, contant of digitaal; een inschrijftarief kun je niet declareren. Lukt het niet om het geld te innen, dan kun je de medisch noodzakelijke zorg declareren bij het CAK, het Centraal Administratie Kantoor. Voor onverzekerde Nederlanders loopt dat via de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden, voor vreemdelingen zonder verblijfsvergunning via de regeling voor onverzekerbare vreemdelingen. Beide hebben eigen voorwaarden en formulieren, die op de website van het CAK staan.
Thony Ruys · voormalig chirurg, medeoprichter van Medori · 7 september 2026
Wie is onverzekerd, en wie niet?
Drie groepen komen op het spreekuur zonder Nederlandse basisverzekering, en ze verschillen. Een onverzekerde Nederlander is verzekeringsplichtig maar heeft geen polis, bijvoorbeeld na een uitschrijving wegens wanbetaling of omdat hij dakloos is. Een vreemdeling zonder verblijfsvergunning kán geen verzekering afsluiten, maar heeft wel recht op medisch noodzakelijke zorg. En een buitenlandse patiënt die tijdelijk in Nederland is, valt onder een ander tarief en meestal onder een buitenlandse verzekering; die staat in het artikel over het passantentarief.
Een gemoedsbezwaarde is geen onverzekerde in deze zin. Die heeft een ontheffing van de verzekeringsplicht en daarvoor gelden aparte NZa-tarieven. En een asielzoeker declareer je afhankelijk van zijn verblijf via het COA of via een abonnementstarief per opvangplaats.
Hoe declareer je bij de patiënt zelf?
Je declareert de NZa-tarieven voor onverzekerden. Voor een consult of visite is de duur van het patiëntcontact bepalend, net als bij verzekerde patiënten. Voor verrichtingen gelden dezelfde tarieven als voor ingeschreven patiënten. De patiënt betaalt direct, contant of digitaal.
Verwijs je een onverzekerbare vreemdeling door voor geneesmiddelen of ziekenhuiszorg, dan kan dat alleen naar apotheken en ziekenhuizen die het CAK daarvoor heeft gecontracteerd. Een overzicht staat op de CAK-website.
Situatie
Een dakloze patiënt zonder verzekering komt met een geïnfecteerde wond op het spreekuur en kan niet betalen
Tarief onverzekerden, daarna declareren bij het CAK
Medisch noodzakelijke zorg. Lukt innen bij de patiënt niet, dan de subsidieregeling via het CAK.
Situatie
Een vreemdeling zonder verblijfsvergunning komt voor een verwijzing naar de fysiotherapeut vanwege rugklachten
Consult, rekening aan de patiënt
Het consult is huisartsenzorg. Of de vervolgzorg onder de regeling valt, beoordeelt het CAK.
Situatie
Een patiënt zegt onverzekerd te zijn, maar de controle op verzekeringsrecht via VECOZO toont een lopende polis
Reguliere declaratie bij de verzekeraar
Controleer altijd eerst. Veel 'onverzekerden' blijken verzekerd.
Wanneer en hoe declareer je bij het CAK?
Als je de kosten niet bij de patiënt kunt innen en het om medisch noodzakelijke zorg gaat. Voor onverzekerde Nederlanders is dat de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden, die de kosten dekt van zorg uit het basispakket en Wlz-zorg. Voor onverzekerbare vreemdelingen is het de regeling die de oninbare kosten vergoedt. In beide gevallen declareer je rechtstreeks bij het CAK, met de formulieren en binnen de voorwaarden die het CAK stelt.
Het CAK is dus geen zorgverzekeraar en geen VECOZO-route. Het is een vangnet, achteraf, voor zorg die je al hebt geleverd en niet betaald kreeg. Leg daarom bij elk contact met een onverzekerde patiënt vast wat je hebt gedaan, waarom het medisch noodzakelijk was en wat je hebt geprobeerd om te innen. Zonder die onderbouwing wijst het CAK af.
Bronnen
- NZa, Beleidsregel huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg — tarieven onverzekerden (puc.overheid.nl/nza)
- CAK, subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden en regeling onverzekerbare vreemdelingen (hetcak.nl/sov en hetcak.nl/onverzekerbare-vreemdelingen)
- LHV-Declareerwijzer 2026, hoofdstuk 9.2 en 9.7
Over de auteur
Thony Ruys is voormalig chirurg en medeoprichter van Medori. Als arts liep hij zelf tegen de administratie aan: tijdens het spreekuur ligt de aandacht bij de patiënt, en de declaratie schuift door tot het werk blijft liggen. Dat is het probleem waar Medori aan werkt. Lees ons verhaal.
Benieuwd wat jouw praktijk misloopt?
Onze AI leest de notities in je HIS en laat zien welke geleverde zorg niet is gedeclareerd. De eerste scan is gratis en vrijblijvend.
Vrijblijvende scan aanvragen